Wersja twojej przeglądarki jest przestarzała. Zalecamy zaktualizowanie przeglądarki do najnowszej wersji.

Aktywny przeciw wykluczeniu



 Skarga do Trybunału Konstytucyjnego na naruszenie praw konstytucyjnych strony na czym polega.

W tym artykule przedstawię na czym polega skarga konstytucyjna i jakie są prawa do jej składania w sytuacji podważania decyzji sądów I i II instancji oraz jaka jest procedura jej składania.

Podstawowym źródłem prawa do składania skargi konstytucyjnej do Trybunału Konstytucyjnego jest oczywiście Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej.

Według artykułu 79  punkt 1 - Każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji.

Co to oznacza w praktyce dla osób które uważają że zostały w niesprawiedliwy i stronniczy sposób potraktowane przez sąd.

Oznacza oczywiście to że każda osoba która ma przeświadczenie własne o naruszeniu jej konstytucyjnych wolności i praw ma prawo złożyć skargę konstytucyjną na wyrok zapadły  w dowolnej sprawie. Oczywiście skarga musi się odnosić do naruszenia określonych wartości wynikłych z konstytucji przez decyzje sądu. Nie wystarczy więc odnieść się w uzasadnieniu skargi do własnego osobistego przeświadczenia o niesprawiedliwości sądowej lub społecznej ale należy ją odpowiednio uzasadnić naruszeniem określonych praw wynikających z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Niezbędne jest wiec poznanie całego tekstu konstytucji i wyszukanie w nim prawa obywatelskiego które poprzez decyzje określonego sądu jest naruszane a następnie uzasadnić jego naruszenie poprzez określoną decyzje sądową, zacytowanie wybiórczego zastosowania przez sąd określonego przepisu kodeksowego (np.: kodeksu prawa cywilnego) którego zastosowanie było nieadekwatne do sytuacji w jakiej znalazła się strona bowiem zastosowanie danego środka wynikającego z przepisu kodeksowego przez sąd łamało prawa konstytucyjne strony w danej sytuacji.

Jak to przełożyć na praktykę.

Otóż po pierwsze aby mieć podstawę do złożenia skargi należy dysponować tą podstawą do jej złożenia. Podstawą jest oczywiście dana decyzja sądu – lecz punktem kluczowym jest tutaj jak najszersze wytłumaczenie sądu dotyczące podjęcia określonych decyzji w wyroku. Wiadomym jest jak krótkie uzasadnienia ustne wydania określonego wyroku sądy wystawiają na wokandzie. Niekiedy brakuje nawet najkrótszego logicznego uzasadnienia podjęcia przez sąd danych decyzji a decyzje te mogą być wielowątkowe i dotyczyć tak ważnych kwestii jak np. przy sprawach rozwodowych – ustalenia winy w rozpadzie związku, form i czasu kontaktów z dziećmi, władzy rodzicielskiej, podziału majątku, wysokości zasądzonych alimentów itp.  W samym pisemnym wyroku sąd podaje jedynie jaką decyzje podjął bez uzasadnienia, na wokandzie dokonuje jedynie krótkiego często nielogicznego i niepełnego uzasadnienia. Sąd nie ma również obowiązku dokonywać głębszej analizy przyczyn podjęcia określonej decyzji jeżeli nie zostanie do tego zobligowany przez stronę. Podstawowym więc elementem do złożenia skargi konstytucyjnej jest posiadanie uzasadnienia wyroku na piśmie o które strona musi wnioskować. Sąd wówczas, mimo że wystawienie uzasadnienia trwa, ma obowiązek przedstawienia uzasadnienia podjętych we wyroku decyzji w tych istotnych kwestiach i oparcia się na jakiej podstawie podjął tę decyzje. Inaczej mówiąc sad musi dokonać uzasadnienia podjętej decyzji na podstawie określonego prawa kodeksowego (np.: prawa kodeksu cywilnego) na podstawie którego sąd podjął daną decyzję. Dopiero więc z uzasadnienia mamy podstawę do złożenia skargi konstytucyjnej bowiem w uzasadnieniu dany przepis kodeksowy którego zastosowanie wydaje się skarżącej stronie nieadekwatne do sytuacji.

Zwróćmy uwagę na jeden istotny wynikający z powyższego czynnik który na pierwszy rzut oka może być dla osoby zaznajamiającej się z tematem skargi konstytucyjnej istotnym problemem do zrozumienia – otóż skarga konstytucyjna wcale nie musi być składana tylko i wyłącznie w zakresie żądania anulowania danego przepisu kodeksowego jako niezgodnego z konstytucją choć takie możliwości również teoretycznie istnieją gdyż powodowałoby to możliwość powstania twierdzenia że prawo kodeksowe jest niezgodne z prawem konstytucyjnym i łamie podstawowe prawa obywatelskie co mogłoby się kończyć natychmiastowym skontrowaniem skarżącego obywatela przez Trybunał Konstytucyjny że zastosowanie danego prawa w określonych sytuacjach jest zasadne i dlatego nie może być podważalne usunięcie danego artykułu z obowiązującego w Państwie porządku prawnego.

Można bowiem przyjąć z praktycznego punktu widzenia że ustawodawca kreując i zatwierdzając dany przepis do obowiązywania w porządku prawnym Państwa kreował się przesłankami dotyczącymi ustalenia użyteczności funkcjonowania przepisu dla zachowania odpowiedniego porządku prawnego i sprawiedliwości społecznej.

Istotą jednak jest to że dany przepis jeżeli jest adekwatny do zastosowania w określonej sytuacji wcale nie musi być adekwatny do zastosowania w innej. Składający więc skargę do Trybunału Konstytucyjnego nie neguje kwestii użyteczności tego artykułu i prawa jego istnienia w przepisach kodeksowych tylko neguje zasadność jego zastosowania w określonej sytuacji skarżącego jeżeli jego zastosowanie w stosunku do sytuacji skarżącego świadczyło o naruszeniu prawa konstytucyjnego.

Prowadzi to do podstawowego sporu prawnego na podstawie którego skarga jest właśnie składana a sporem tym jest nieadekwatne w określonej sytuacji zastosowanie określonego przepisu kodeksowego w sytuacji w której jego zastosowanie narusza prawa konstytucyjne strony w określonej sytuacji.

Trybunał Konstytucyjny musi zaś udzielić merytorycznej odpowiedzi (czyli tego od czego wiele sądów niższych instancji właśnie się uchyla) na złożone zastrzeżenie prawne czy zastosowanie przez sąd niższej instancji było adekwatne do sytuacji w której jest łamane prawo konstytucyjne strony.

Zwróćmy uwagę na podstawowe podobieństwo w stosunku na przykład do zastrzeżeń wysuwanych do sądów niższych instancji. Tam również składając zastrzeżenia do protokołu z artykułu 162 kodeksu prawa cywilnego do niepodjęcia przez sąd określonych działań lub apelacje wobec decyzji sądu podnosiliśmy że podjęta przez sąd decyzja lub działanie jest nieadekwatne do sytuacji w jakiej strona się znalazła dokonując argumentacji poprzez tezy, twierdzenia i dowody ale odnosząc się co najwyżej do niesprawiedliwości podjętego przez sąd wyroku lub decyzji z punktów widzenia logiki lub co najwyżej naruszania innych przepisów kodeksowych (np.: przepisów prawa cywilnego).

Tu dokonujemy podobnej argumentacji tez i dowodów jednakże nie odnosimy się do kwestii teoretycznych pojęć „sprawiedliwości społecznej” ale do łamania praw obywatelskich wynikających z konstytucji.

Podstawa więc argumentacji pozostaje taka sama jak w sądach I i II instancji zmienia się natomiast się argumentacja dotycząca naruszania praw strony przez sąd w sytuacji w której Trybunał Konstytucyjny ma obowiązek merytorycznie rozpatrzyć tego rodzaju skargę.

Powstaje więc bardzo prozaiczne pytanie dlaczego sądy niższej instancji nie stosują się do przestrzegania praw konstytucyjnych strony i stwarzają możliwość składania takich skarg. Odpowiedź jest prozaicznie prosta ponieważ nie mają takiego bezpośredniego obowiązku narzuconego przez żadną ustawę a swoje decyzje podejmują na podstawie swoich uprawnień również ustalonych przez konstytucje dotyczących stosowania wobec stronę przepisów kodeksowych. Wybiórcze nieadekwatne do sytuacji stosowanie przepisów kodeksowych jest problemem, gdyż korzystanie nieograniczone sądów z tego przywileju niejednokrotnie prowadzi do naruszenia praw konstytucyjnych strony, jednakże sądy nie maja na tym etapie obowiązku kontroli czy nie naruszają praw konstytucyjnych strony.

Dlaczego zaś tak mało jest postępowań przeciwko łamaniu praw konstytucyjnych strony w procesach sądowych i w uzasadnieniach wyroków? Z kilku przyczyn – z pozornej komplikacji skargi konstytucyjnej, z obowiązku posiadania zastępstwa adwokackiego i wysokich kosztów takiego procesu które jednakże można obejść wnioskując w określonych sytuacjach o ustalenie adwokata z urzędu co jest do przeprowadzenia, z wyczerpania dyskryminowanej strony dotychczasowym postępowaniem, straty z powodu przewlekłego postępowania celu procesu (np.: samodzielnych kontaktów z dzieckiem w sytuacji zawinionej przez sąd utraty więzi) jak również może przede wszystkim z małej świadomości prawnej obywateli dotyczącej możliwości i korzyści tego rodzaju postępowania.

Oto garść podstawowych informacji formalnych dotyczących zasad wnoszenia skargi konstytucyjnej do Trybunału Konstytucyjnego wraz z komentarzem autora.

Prawo do wystąpienia ze skargą konstytucyjną, zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., przysługuje każdemu, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone. Zasady wnoszenia skargi konstytucyjnej określa ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu trzech miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Oznacza to że skargę nie można wnieść na postępowanie w toku czy wyrok sądu I instancji. Należy przejść pełna drogę odwoławczą z wykorzystaniem procedury apelacyjnej (apelacji) i uzyskaniem uzasadnienia sądu apelacyjnego.

Skargę konstytucyjną mogą sporządzić wyłącznie adwokat lub radca prawny. Natomiast skargę konstytucyjną we własnej sprawie mogą sporządzić sędzia, prokurator, adwokat, radca prawny, notariusz, profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych. Ponieważ większość obywateli nie należy do wymienionych grup zawodowych oznacza to że jeżeli w sądach niższej instancji obywatele występowali z wolnej stopy bez zastępstwa adwokackiego to w przypadku skargi konstytucyjnej nie mają takiej możliwości. Nie oznacza to jednakże że w tym przypadku nie można skorzystać z adwokata z urzędu jeżeli udowodni się że skarżąca strona nie posiada środków na wynajęcie adwokata i nie może tego dokonać bez uszczerbku dla utrzymania własnego i własnej rodziny.

W razie niemożności poniesienia kosztów pomocy prawnej skarżący może złożyć do sądu rejonowego swojego miejsca zamieszkania wniosek o ustanowienie dla niego adwokata lub radcy prawnego z urzędu. W przypadku uwzględnienia tego wniosku skarżący nie będzie ponosił kosztów sporządzenia skargi konstytucyjnej. W tym przypadku należy formalnie uzasadnić własną trudna sytuacje materialną podając koszty życia (np.: kredytów i obciążeń, alimentów, kosztów wynajmu mieszkania, dojazdów do pracy, kosztów opłat eksploatacyjnych mieszkania, samochodu, kosztów kontaktów z dzieckiem, osób pozostających na utrzymaniu skarżącego np.: partnerki jej dzieci mieszkających we wspólnym gospodarstwie domowym, kosztów realizowanych odwiedzin dziecka z rozbitego związku itp.)

Skarga konstytucyjna jest wolna od opłaty sądowej.

Przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekły ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach określonych w Konstytucji.  Praktycznie więc jako przedmiot skargi można potraktować każdy przepis kodeksowy zastosowany przez sąd i ograniczenie praw strony powstałe na podstawie uzasadnienia ograniczenia przez zastosowanie tego artykułu.

Trybunał Konstytucyjny odmawia nadania dalszego biegu skargom konstytucyjnym, których przedmiotem kontroli uczyniono akt stosowania prawa, tj. wyrok, decyzję lub inne rozstrzygnięcie. Trybunał Konstytucyjny rozpoznaje tylko te skargi konstytucyjne, które są związane z naruszeniem praw lub wolności określonych w Konstytucji. Oznacza to że nie można dla porównania podawać łamania innych przepisów np.: kodeksu prawa cywilnego ze względu na ich wzajemną na przykład sprzeczność. Odnosić się można jedynie do naruszenia praw konstytucyjnych wynikających z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Schemat skargi konstytucyjnej powinien składać się ze wstępu (petitum),

Miejsca i daty sporządzenia skargi konstytucyjnej; imienia i nazwisko skarżącego, a w przypadku skarżącego nie będącego osobą fizyczną należy podać nazwę, osobę (osoby) upoważnioną do reprezentacji danego podmiotu oraz określenie podstawy reprezentacji; adresu skarżącego; imienia i nazwisko pełnomocnika skarżącego; adresu kancelarii oraz nr wpisu na listę adwokatów lub radców prawnych.

wskazanie orzeczenia organu władzy publicznej, z którym skarżący łączy naruszenie przysługujących mu praw lub wolności konstytucyjnych (należy podać organ wydający orzeczenie, datę wydania, sygnaturę sprawy);

określenia przedmiotu kontroli, czyli kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, nazwy aktu, daty wydania oraz miejsca publikacji; na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekły ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją. Wskazania wzorca kontroli czyli artykułu konstytucji - konstytucyjnej wolności lub prawa skarżącego i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały one naruszone. Uzasadnienia skargi, z podaniem dokładnego opisu stanu faktycznego czyli  dokładne określenie tego, w jaki sposób orzeczenie sądu prowadzi do naruszenia konstytucyjnych praw lub wolności skarżącego;

Pełnomocnictwo do sporządzenia skargi konstytucyjnej. W przypadku skargi sporządzonej przez pełnomocnika z urzędu należy dołączyć kopię postanowienia sądu rejonowego o ustanowieniu takiego pełnomocnika wraz z podaniem daty wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika oraz decyzji organu samorządu adwokackiego lub radcowskiego wyznaczającej konkretnego adwokata lub radcę prawnego na pełnomocnika z urzędu wraz z podaniem daty doręczenia pełnomocnikowi decyzji o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu.

Podanie daty doręczenia skarżącemu pisma informującego o tym, który adwokat lub radca prawny został wyznaczony do sporządzenia skargi konstytucyjnej;

Odpis i cztery kopie wyroku ( w tym uzasadnienia wyroku) decyzji lub innego rozstrzygnięcia wydanego na podstawie przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekły ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją wraz z podaniem daty jej doręczenia skarżącemu. Odpis i cztery kopie wyroków, decyzji lub innych rozstrzygnięć potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej łącznie z orzeczeniem wydanym przez organ pierwszej instancji (czyli np.: procedury apelacyjnej gdzie w uzasadnieniu wyroku istnieje zapis lub pieczątka że od decyzji sądu nie przysługuje odwołanie). Uzasadnienie  wyczerpania przysługujące mu środki zaskarżenia lub inne środków odwoławczych w tym kierowania sprawy do postępowań równoległych np.: karnych w prokuraturze przy przerzucaniu odpowiedzialności za rozpatrzenie sprawy między sądami. Podanie dat kończących dane postępowania.

Należy również zaznaczyć że kreowany w różnych środkach przekazu obraz że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą, są ostateczne i nie podlegają dalszemu zaskarżeniu do jakiegokolwiek organu jest błędny o tyle że ma moc obowiązującą i nie podlega zaskarżeniu jedynie jeżeli bierzemy pod uwagę tylko instytucje polskiego wymiaru sprawiedliwości. Nie oznacza to jednak że Trybunał Konstytucyjny Rzeczypospolitej Polskiej nie podlega możliwości odpowiedzialności przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w przypadku złożenia skargi na wyrok i uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Zazwyczaj bowiem pogląd ten jest kreowany przez instytucje rządowe nie podważające autorytetu instytucji państwowej – takie jednakże kreowanie braku możliwości prawnego kwestionowania decyzji Trybunału Konstytucyjnego jest sprzeczne z zasadami Europejskiej Konwencji Praw Człowieka gdzie skargę na naruszanie praw konwencji można wytoczyć przeciwko dowolnemu sądowi i instytucji rządowej bez względu na jej rangę i Trybunał Konstytucyjny Rzeczypospolitej Polskiej ani żadna instytucja krajowa nie ma podstaw prawnych do kreowania takiego obrazu sytuacji gdyż jest to zwyczajną dezinformacją.

Więcej o zależności praw konstytucyjnych i decyzji Trybunału Konstytucyjnego wobec Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przeczytają Państwo w artykule Pokrewność i zależność praw Konstytucji RP i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka Skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na Trybunał Konstytucyjny

Oczywiście w zależności od sprawy i przedmiotu sprawy mogą być naruszane w skardze konstytucyjnej naruszanie wielu praw konstytucyjnych skarżącego.

Poniżej przedstawiam przykładowe zestawy pogrupowanych w grupy tematyczne artykuły Konstytucji RP dotyczące gwarantowania określonych uprawnień i przywilejów obywatelskich obywatelowi których łamanie można podnieść w skardze konstytucyjnej

Artykuły dotyczące zakazu dyskryminacji i ograniczania wolności i praw obywatela.

Art. 2. Konstytucji RP

Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

Art. 2. Konstytucji RP

Ust 2 Niedopuszczalne jest ograniczenie wolności i praw człowieka i obywatela wyłącznie z powodu rasy, płci, języka, wyznania lub jego braku, pochodzenia społecznego, urodzenia oraz majątku.

Art. 32. Konstytucji RP

Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.

Art. 33. Konstytucji RP

Kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym.

Art. 41. Konstytucji RP

  1. Każdemu zapewnia się nietykalność osobistą i wolność osobistą. Pozbawienie lub ograniczenie wolności może nastąpić tylko na zasadach i w trybie określonych w ustawie.

  2. Każdy pozbawiony wolności nie na podstawie wyroku sądowego ma prawo odwołania się do sądu w celu niezwłocznego ustalenia legalności tego pozbawienia. O pozbawieniu wolności powiadamia się niezwłocznie rodzinę lub osobę wskazaną przez pozbawionego wolności.

  3. Każdy zatrzymany powinien być niezwłocznie i w sposób zrozumiały dla niego poinformowany o przyczynach zatrzymania. Powinien on być w ciągu 48 godzin od chwili zatrzymania przekazany do dyspozycji sądu. Zatrzymanego należy zwolnić, jeżeli w ciągu 24 godzin od przekazania do dyspozycji sądu nie zostanie mu doręczone postanowienie sądu o tymczasowym aresztowaniu wraz z przedstawionymi zarzutami.

  1. Każdy bezprawnie pozbawiony wolności ma prawo do odszkodowania.

Art. 47. Konstytucji RP

Każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym.

Art. 65. Konstytucji RP

Każdemu zapewnia się wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Wyjątki określa ustawa.

Art. 77. Konstytucji RP

  1. Każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej.

  2. Ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub

    praw.

Art. 78. Konstytucji RP

Każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa.

Art. 83. Konstytucji RP

Każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej.

Artykuły dotyczące prawa do zachowania godności osobistej nakazujące instytucjom państwowym jej ochronę.

Art. 30. Konstytucji RP

Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych.

Art. 40. Konstytucji RP

Nikt nie może być poddany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu. Zakazuje się stosowania kar cielesnych.

Art. 47. Konstytucji RP

Każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym.

Artykuły dotyczące prawa do ochrony prywatności, swobody poruszania i pracy

Art. 50. Konstytucji RP

Zapewnia się nienaruszalność mieszkania. Przeszukanie mieszkania, pomieszczenia lub pojazdu może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w ustawie i w sposób w niej określony.

Art. 51. Konstytucji RP

  1. Nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby.
  2. Władze publiczne nie mogą pozyskiwać, gromadzić i udostępniać innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym.
  3. Każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określić ustawa.
  4. Każdy ma prawo do żądania sprostowania oraz usunięcia informacji nieprawdziwych, niepełnych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą.
  5. Zasady i tryb gromadzenia oraz udostępniania informacji określa ustawa.

Art. 52. Konstytucji RP

  1. Każdemu zapewnia się wolność poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu.
  2. Każdy może swobodnie opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 65. Konstytucji RP

  1. Każdemu zapewnia się wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Wyjątki określa ustawa.

Artykuły dotyczące prawa do sądu.

Art. 45. Konstytucji RP

  1. Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
  2. Wyłączenie jawności rozprawy może nastąpić ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz ze względu na ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny. Wyrok ogłaszany jest publicznie.

Art. 78. Konstytucji RP

Każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa.

Art. 176. Konstytucji RP

  1. Postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne.
  2. Ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed sądami określają ustawy.

Artykuły dotyczące prawa do życia rodzinnego i ochrony rodzicielstwa oraz równouprawnienia płci w życiu rodzinnym.

Art. 18. Konstytucji RP

Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 33. Konstytucji RP

Kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym.

 

Artykuły dotyczące wolności i praw obywatelskich.

Art. 31. Konstytucji RP

  1. Wolność człowieka podlega ochronie prawnej.
  2. Każdy jest obowiązany szanować wolności i prawa innych. Nikogo nie wolno zmuszać do czynienia tego, czego prawo mu nie nakazuje.
  3. Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Art. 49.  Konstytucji RP

Zapewnia się wolność i ochronę tajemnicy komunikowania się. Ich ograniczenie może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w ustawie i w sposób w niej określony.

Art. 50. Konstytucji RP

Zapewnia się nienaruszalność mieszkania. Przeszukanie mieszkania, pomieszczenia lub pojazdu może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w ustawie i w sposób w niej określony.

Artykuły dotyczące praw do skargi do Trybunału konstytucyjnego

Art. 79. Konstytucji RP

Każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji.

Art. 190. Konstytucji RP

  1. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.
Skarga do Trybunału Konstytucyjnego na naruszenie praw konstytucyjnych strony na czym polega.

Podziel się na mediach społecznościowych